Dostępność

Finanse i podatki

Odsetki od kredytu w firmie: co obniży podatek, a co zostanie na twoim koncie

Odsetki od kredytu firmowego zwykle pomniejszają podstawę opodatkowania, ale nie każda płatność z umowy kredytowej nią jest. Sprawdź, co zaliczysz, a czego nie.

Odsetki od kredytu firmowego to jeden z tych wydatków, które w rozliczeniu roku wyglądają prosto, a w praktyce budzą najwięcej pytań. Dla właściciela firmy są realnym kosztem finansowania, który wpływa na wynik i na wysokość zapłaconego podatku. Dla księgowej są pozycją, którą trzeba umieć uzasadnić, udokumentować i wpisać we właściwym miejscu.

Poniżej wyjaśniamy, kiedy odsetki można zaliczyć do kosztów, a kiedy nie, jakie ograniczenia obowiązują przy samochodach i pożyczkach od powiązanych osób oraz jak przygotować dokumenty na wypadek kontroli. Przykłady dobraliśmy z branż, w których kredyt jest codziennym narzędziem: od usług elektrycznych, przez zakłady pogrzebowe, gabinety fizjoterapii, po wypożyczalnie sprzętu i parkingi.

Dlaczego odsetki od kredytu firmowego interesują księgową tak samo jak właściciela

Właściciel firmy patrzy na odsetki przez pryzmat gotówki: ile miesięcznie wychodzi z konta i czy rata nie zjada marży. Księgowa patrzy na te same pieniądze inaczej, bo każda złotówka odsetek ma wpływ na podstawę opodatkowania. Im większy kredyt, tym większa różnica między tym, co firma zapłaciła bankowi, a tym, co może realnie odliczyć od przychodu.

Odsetki są kosztem finansowania, więc ich zaliczenie zmniejsza dochód. Przy kredycie na kilkaset tysięcy złotych w ciągu roku może to być kwota, która ma znaczenie dla zaliczek na podatek i dla decyzji o kolejnej inwestycji. Dobrze udokumentowane odsetki działają więc na korzyść przedsiębiorcy, bo potwierdzają wynik, który został wykazany.

Ryzyko zaczyna się tam, gdzie dokumentacja jest niejasna. Jeśli bank naliczył odsetki, a w księgach nie ma powiązania z umową i celem kredytu, organ kontroli może uznać wydatek za nieudokumentowany lub niezwiązany z działalnością. Część odsetek może wtedy zostać odrzucona, a firma zapłaci zaległy podatek wraz z odsetkami za zwłokę. Dlatego już przy zaciąganiu kredytu warto myśleć o tym, jak będzie on wyglądał w rozliczeniu.

Kiedy odsetki od kredytu firmowego są kosztem uzyskania przychodu

Ogólne zasady są wspólne dla podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) i podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Koszt uzyskania przychodu to wydatek poniesiony w celu osiągnięcia przychodu albo zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu. W przypadku PIT podstawą jest art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, a w CIT art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Odsetki od kredytu spełniają te warunki, jeśli są powiązane z działalnością gospodarczą.

W praktyce odsetki można zaliczyć, gdy spełnione są cztery warunki:

  • Związek z działalnością – kredyt służy prowadzeniu firmy, a nie prywatnym potrzebom właściciela.
  • Cel kredytu – środki zostały przeznaczone na zakup towarów, materiałów, sprzętu, usług lub na bieżące finansowanie działalności.
  • Faktyczne poniesienie – odsetki zostały naliczone i zapłacone albo potrącone przez bank, a nie tylko przewidziane w harmonogramie.
  • Udokumentowanie – istnieją dowody: umowa, harmonogram, noty odsetkowe lub zestawienie z banku oraz wyciągi potwierdzające przepływ pieniędzy.

Warto pamiętać, że samo posiadanie firmowego konta nie przesądza o zaliczeniu odsetek. Liczy się to, na co faktycznie poszły środki. Jeśli kredyt obrotowy został częściowo wypłacony prywatnie, odsetki trzeba w tej części wyłączyć. Podobnie jest przy kredytach mieszanych, gdy jedna umowa obejmuje zarówno cele firmowe, jak i konsumpcyjne.

Przy CIT obowiązuje zasada memoriałowa, czyli koszt przypisuje się do okresu, którego dotyczy, niezależnie od tego, kiedy bank pobrał pieniądze. W PIT, przy księgach podatkowych w formie KPiR, odsetki zalicza się zwykle w momencie ich poniesienia, czyli zapłaty. Ten detal ma znaczenie przy odsetkach naliczonych w grudniu, a zapłaconych w styczniu.

Kredyt obrotowy i inwestycyjny w praktyce: przykłady z różnych branż

Najłatwiej zrozumieć zasady na konkretnych sytuacjach. Poniższe przykłady pokazują, jak podobny kredyt może być rozliczany inaczej, zależnie od celu i sposobu użycia środków.

Elektryk kupujący busa. Przedsiębiorca prowadzący usługi instalacyjne bierze kredyt inwestycyjny na zakup dostawczego busa, w którym przewozi narzędzia i materiały. Pojazd jest wykorzystywany wyłącznie do obsługi klientów, a w ewidencji widać kursy do zleceń. Odsetki od tego kredytu są co do zasady kosztem, a jednocześnie samochód podlega odrębnym zasadom amortyzacji. Dostawczy pojazd nie jest tu objęty tymi samymi limitami co osobowe auto, o ile spełnia warunki przepisów.

Zakład pogrzebowy finansujący zapasy. Firma bierze kredyt obrotowy, żeby utrzymać zapasy trumien, urn, wieńców i materiałów do dekoracji. Zapas jest potrzebny do bieżącej działalności, a sprzedaż następuje w krótkim czasie. Odsetki od takiego kredytu stanowią koszt uzyskania przychodu w pełnej wysokości, o ile środki rzeczywiście poszły na zakup towarów. Warto jednak oddzielić kredyt na zapasy od ewentualnego kredytu na prywatny samochód właściciela, który często znajduje się na tym samym rachunku.

Fizjoterapeuta wyposażający gabinet. Właściciel gabinetu bierze kredyt na zakup aparatury rehabilitacyjnej, stołów do masażu i sprzętu do terapii ruchowej. Część kredytu pokrywa też remont pomieszczeń. Odsetki od części przeznaczonej na sprzęt są kosztem, a wydatki na remont podlegają odrębnemu traktowaniu, zwykle przez amortyzację lub jako koszt ulepszenia. Księgowa powinna przypisać każdą transzę kredytu do konkretnego celu, bo bank tego nie zrobi za nią.

Wypożyczalnia sprzętu na kredyt obrotowy. Firma wynajmująca rowery, kajaki lub sprzęt budowlany zaciąga kredyt w rachunku bieżącym, żeby sfinansować zakup sprzętu przed sezonem. Odsetki od debetu w takim rachunku są kosztem, pod warunkiem że debet służył działalności. Jeśli jednak właściciel wypłacał z tego rachunku pieniądze na wakacje, te odsetki trzeba w odpowiedniej części wyłączyć.

BranżaTyp kredytuCo zwykle jest kosztemNa co uważać
Usługi elektryczneInwestycyjny (bus)Odsetki od kredytu na pojazd dostawczy używany w firmieEwidencja kursów i przeznaczenie auta
Zakład pogrzebowyObrotowy (zapasy)Odsetki od finansowania zakupu towarówMieszanie z prywatnymi wydatkami
FizjoterapiaInwestycyjny (sprzęt, remont)Odsetki od części na sprzętRozdział sprzętu od remontu
Wypożyczalnia sprzętuObrotowy (ROR)Odsetki od debetu służącego zakupomWypłaty na cele osobiste
ParkingiInwestycyjny (budowa, modernizacja)Odsetki od kredytu na działalność parkingowąKredyt częściowo na inne nieruchomości

Przy parkingach, które często finansuje się kredytem na budowę lub modernizację, sprawa wymaga szczególnej uwagi. Jeśli kredyt obejmuje grunt lub budynek wykorzystywany w różnych celach, odsetki trzeba przypisać proporcjonalnie do części związanej z działalnością opodatkowaną.

Odsetki, których nie zaliczysz do kosztów

Nie każdy wydatek związany z kredytem jest kosztem firmy. Przepisy wyraźnie wyłączają pewne kategorie, a kontrola sprawdza je w pierwszej kolejności.

Odsetki od kredytu na cele prywatne właściciela. Jeśli kredyt hipoteczny lub gotówkowy został zaciągnięty na remont domu, zakup mieszkania czy wakacje, odsetki nie są kosztem firmy, nawet gdy bank wysyła dokumenty na adres działalności. Nie pomoże tu nawet zapis w księgach, który nie odpowiada rzeczywistemu przeznaczeniu środków.

Odsetki od zaległości podatkowych. Jeśli firma nie zapłaciła podatku w terminie i urząd naliczył odsetki za zwłokę, nie mogą one zmniejszyć dochodu. Są to odsetki od zobowiązania publicznoprawnego, a nie koszt finansowania działalności. Podobnie traktuje się odsetki od zaległych składek.

Kary umowne i opłaty za naruszenie warunków. Kara za wcześniejszą spłatę, za opóźnienie w spłacie czy za naruszenie warunków umowy kredytowej nie jest co do zasady kosztem uzyskania przychodu w rozumieniu odsetek. Niektóre takie wydatki mogą mieć inny charakter, dlatego każdą pozycję warto oceniać osobno, zamiast wrzucać wszystko do jednego worka „kredyt”.

Część kosztów związanych z nadpłatami. Jeśli firma nadpłaciła kredyt, a bank naliczył prowizję za nadpłatę lub obniżył okres kredytowania, koszt takiej operacji nie zawsze jest odsetkowy. Trzeba też odróżnić zwrot nadpłaconych odsetek, który może wpływać na przychód, od samych odsetek zapłaconych w danym roku.

Osobną kategorią są odsetki od kredytu zaciągniętego na spłatę zobowiązań prywatnych właściciela, np. długu alimentacyjnego lub pożyczki od członka rodziny na zakup mieszkania. Nawet jeśli pieniądze trafiły przez firmowe konto, cel środków decyduje o zaliczeniu.

Limity, prowizje i szczególne przypadki

Pożyczki od podmiotów powiązanych. Jeśli firma finansuje się pożyczką od wspólnika, spółki matki albo innego podmiotu powiązanego kapitałowo, obowiązują dodatkowe ograniczenia. W CIT działają zasady niedokapitalizowania (tzw. thin cap) oraz limit kosztów finansowania netto, powiązany z wynikiem EBITDA. Odsetki od pożyczek od podmiotów powiązanych mogą więc zostać częściowo odrzucone, nawet jeśli są prawidłowo udokumentowane. Warunki stosowania ustala się w oparciu o aktualne przepisy, dlatego przy takiej pożyczce warto skonsultować się z doradcą wcześniej.

Kredyt na samochód osobowy. Przy aucie osobowym wykorzystywanym w działalności przepisy ograniczają zaliczenie kosztów finansowania. Odsetki od kredytu na taki pojazd nie są kosztem w pełnej wysokości, jeśli wartość samochodu przekracza ustawowy limit, obecnie 150 000 zł, i wtedy odlicza się je proporcjonalnie. Dodatkowo, gdy auto służy również celom prywatnym, część odsetek w ogóle nie stanowi kosztu. Dla dostawczych pojazdów przepisy są zwykle korzystniejsze, co warto wziąć pod uwagę przy wyborze auta pod kredyt.

Prowizje bankowe. Prowizja za udzielenie kredytu jest traktowana jako koszt finansowania, zbliżony do odsetek. Zwykle rozkłada się ją na okres kredytowania, a nie zalicza w całości w dniu wypłaty. Podobnie wygląda sprawa opłat za wcześniejszą spłatę czy wakacje kredytowe, które jednak mają inny charakter i wymagają oceny. Prowizje za prowadzenie rachunku bankowego to już koszty bieżącego utrzymania, nie odsetki.

Różnice kursowe przy kredytach walutowych. Kredyt w euro lub franku powoduje dwa rodzaje wydatków: odsetki wyrażone w walucie oraz różnice kursowe, czyli zmianę wartości zobowiązania w złotówkach. Odsetki przelicza się według kursu obowiązującego w dniu ich poniesienia, a różnice kursowe rozlicza się odrębnie, jako przychody lub koszty. Te dwie kategorie nie powinny być mieszane, bo każda ma inne zasady dokumentowania.

Jak udokumentować i rozliczyć odsetki od kredytu w PIT lub CIT

Dobra dokumentacja to połowa sukcesu. Bank zwykle przesyła roczne zestawienie odsetek, ale to właśnie firma musi wykazać związek z działalnością. Warto zebrać następujące dokumenty:

  • umowę kredytową z aneksami oraz regulamin, z którego wynika cel kredytu,
  • harmonogram spłat, w którym rozdzielono kapitał i odsetki,
  • roczne zestawienie odsetek wystawione przez bank,
  • wyciągi z rachunku, na którym widać wypłatę i spłaty,
  • faktury zakupowe potwierdzające, że środki przeznaczono na działalność,
  • notatkę księgową opisującą cel kredytu, zwłaszcza gdy jest mieszany.

Rozliczenie w praktyce wygląda następująco:

  1. Sprawdź, czy bank wskazał w zestawieniu kwotę odsetek należną za dany rok, a nie tylko sumę wszystkich rat.
  2. Oddziel część odsetkową od części kapitałowej raty. Kapitał nie jest kosztem, bo to spłata zobowiązania, a nie wydatek.
  3. Przypisz odsetki do celu kredytu i ustal, czy cała kwota jest kosztem, czy tylko jej część.
  4. Wpisz odsetki w KPiR w kolumnie kosztów, w dniu poniesienia lub w miesiącu zapłaty, zgodnie z zasadą obowiązującą przy tej formie opodatkowania. Przy księgach rachunkowych stosuj zasadę memoriałową, czyli ujmij odsetki w okresie, którego dotyczą.
  5. Zachowaj wszystkie dokumenty w porządku rocznym, żeby w razie kontroli można było wykazać związek wydatku z działalnością.

W KPiR warto przy opisie zapisu dopisać krótką adnotację o celu kredytu, np. „odsetki od kredytu obrotowego na zakup materiałów”. To drobiazg, który oszczędza czasu podczas kontroli.

Najczęstsze pytania

Czy odsetki od

Autor
Marcin W.
Opublikowano
Czas czytania
8 min